کنترل بیماری های قارچی گلخانه

Control of greenhouse fungal diseases

به جرات می توان گفت یکی از مهمترین مشکلات و معضلات در کشتهای گلخانه ای در فصول سرد سال بیماریهای قارچی است. بالا بودن شدید اختلاف دمای شب و روز، کوتاه بودن طول روی، مشکلات در تهویه رطوبت مازاد، محدودیت در آبیاری و عواملی این دست همه دست به دست هم داده اند تا شرایط را برای افزایش میزان ابتلا به بیماری های قارچی زیاد کنند، ولی خوشبختانه با پیشرفت علم کشاورزی راهکارهای جدید و کاربردی زیادی برای کنترل این بیماریهای قارچی ایجاد شده اند

آفات و بیماریهای گیاهی خسارات عمده ای به محصولات کشاورزی در کشور وارد می نمایند . معمولاً برای کنترل آفات و بیماریهای گیاهی در سراسر کشور از سموم شیمیایی بطور گسترده استفاده شده که علاوه بر تحمیل هزینه های فراوان، موجب آلودگی محیط زیست می گردد . یکی از روشهای نوین در مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی، استفاده از قارچها به عنوان عامل کنترل بیولوژیک می باشد . مطالعات اولیه نشان می دهد که استفاده از قارچها نه تنها برای کنترل آفات و بیماریها مفید بوده بلکه خسارتی برای محیط Gli ocladium ،Peniophora gigantea : زیست نداشته و کم هزینه و قابل دسترس می باشد . قارچهایی مانند Cryptococcus ، Ampelomyces quisqualis، Caniothyrium minitans،catenulatum G. virensPyt hi um ، Fusarium oxysporum، Enddothia parasitica، Condida oleophi la،albidusVerticillium برای کنترل بیماریها، قارچهایی نظیر T. vi ri dae و Trichoderma harzianum ،oli gandrum،lecanii ،Paecilomyces fumosenus ،B. brongniartii ،Beauveria bassiana ،Metarhizium anisoplia Myrothecium برای کنترل حشرات، لارو حشرات و کنه ها و قارچهایی همچون Lagenidium giganteum Verticillium chlamydosporium و verrucaria جهت کنترل نماتدهای انگل گیاهی بصورت تجاری توسط شرکتهای مختلف در سراسر دنیا معرفی گردیده اند . در کشور ما نیز جهت گیری به سمت کاهش مصرف سموم و توسعه کنترل بیولوژیک بوده و بعضی از محققین به نتایج خوبی در این زمینه دست یافته و برخی شرکتها در تولید تجاری عوامل کنترل بیولوژیک اقداماتی نموده اند .

کنترل حجم آب ورودی

مهمترین عامل بوجود آمدن بیماریهای قارچی در کشتهای گلخانه ای بالا رفتن نامتعارف میزان رطوبت است، بزرگترین منبع تامین کننده رطوبت در گلخانه آبیاری است. در فصول سرد سال به دلیل:

  • کاهش محسوس دمای خاک
  • کاهش طول روز
  • کاهش میزان فعالیت ریشه
  • افزایش تعداد روزهای ابری

و مواری از این دست، باید حجم آب ورودی به گلخانه کاهش معناداری داشته باشد. این بدان معنی است که اگر به عنوان مثال در شش ماهه اول ما هر روز گلخانه را آبیاری می کردیم و فصول سرد سال باید متناسب با وضعیت فواصل آبیاری ها را تنظیم کنیم که در بعضی شرایط امکان دارد این آبیاری ها به هفته ای یکبار هم افزایش یابد.

هوادهی متناسب

عدم تخلیه رطوبت مازاد گلخانه مخصوصا در ساعات صبحگاهی از عمده ترین دلایل افزایش میزان رطوبت در داخل گلخانه و به دنبال آن افزایش میزان بیماریهای قارچی است. ما باید تقریبا در هر صبح با توجه به شرایط محیطی خارج از گلخانه، نسبت به تخلیه رطوبت مازاد اقدام کنیم. دقت داشته باشید که هرچقدر این تخلیه رطوبت مازاد دیرتر انجام شود به همان میزان کارائی خود را از دست خواهد داد.

جلوگیری از آبکی شدن ساختار بوته

این حالت همیشه باعث افزایش میزان بیماریهای قارچی در گیاه می شود، چرا که هرچقدر ساختار بوته تردتر باشد به همان میزان لقمه راحتتری برای عوامل قارچی خواهد بود، حالا اگر شرایط محیطی مثل اختلاف دمای شب و روز هم بیشتر باشد که قضیه بدتر خواهد شد.

مهمترین عامل در آبکی شدن ساختار گیاه آبیاری زیاد یا بالا بودن بیش از حد رطوبت در محدوده خاک اطراف ریشه و استفاده غلط از کودهای شیمیائی است.

تامین احتیاجات کودی عناصر خاص مثل کلسیم و بر

کمبود این دو عنصر در گیاه رابطه مستقیمی با افزایش احتمال ابتلا به بیماریهای قارچی دارد. در فصول سرد سال به دلیل نامطلوب بودن شرایط محیطی معمولا جذب این عناصر مخصوصا کلسیم دچار اختلالات شدید می شود به همین دلیل باید نسبت تامین این عناصر بصورت ویژه اقدام کنیم.

استفاده از قارچ کشهای مدرن و ارگانیک

استفاده صرف از قارچ کشهای شیمیائی همیشه دارای چالش های جدی مثل:

  • افزایش مقاومت در عوامل بیماریزا در استفاده بلند مدت
  • ایجاد استرس های بعضا شدید به بوته
  • افت شدید میزان باردهی

و مشکلاتی از این دست بوده که در مجموع به ضرر کشت خواهد بود. در روشهای مدرن مبارزه با قارچ های بیماریزا ضمن رعایت اصولی گفته شد در مبارزه از سموم ارگانیک استفاده می شود که این مواد در عین از بین بردن عوامل قارچی هیچگونه استرسی به بوته ها وارد نکرده و باعث افت کمی و کیفی کشت نخواهند شد. از این مواد می توانیم به ترکیباتی مثل فرمولا و سوپرکاپ اشاره کنیم که جزوء فسفیت ها و ترکیبات مسی ارگانیک هستند.